Porady prawne: Umowa o usługi hotelarskie a COVID-19

Udostępnij artykuł
[TYLKO U NAS] Ustawa o COVID-19 nie przewiduje wprost żadnego skutku dla zawartych już umów o świadczenie usług hotelarskich, który następowałby z mocy prawa bez inicjatywy stron umowy. W treści przepisów (art. 15zp ust. 1 i ust. 2 w zw. z ust. 4 ustawy o COVID-19) określono jedynie skutki związane z rozwiązaniem umowy pozostającym w bezpośrednim związku z wybuchem epidemii wirusa SARS-CoV-2 – podkreśla Michał Stawiński, adwokat Kancelarii prawnej BSO Prawo & Podatki.

Pandemia COVID-19 wpływa na funkcjonowanie praktycznie wszystkich przedsiębiorców, a działalność obiektów hotelarskich nie jest wyjątkiem. Nie ma wątpliwości, że obowiązujące obecnie zalecenia oraz konkretne przepisy ograniczające możliwość przemieszczania się i prowadzenia działalności gospodarczej praktycznie uniemożliwiają wykonanie większości umów o świadczenie usług hotelarskich. Znalazło to swoje odzwierciedlenie również w przepisach ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm., dalej: ustawa o COVID-19).

Ustawa o COVID-19 nie przewiduje wprost żadnego skutku dla zawartych już umów o świadczenie usług hotelarskich, który następowałby z mocy prawa bez inicjatywy stron umowy. W treści przepisów (art. 15zp ust. 1 i ust. 2 w zw. z ust. 4 ustawy o COVID-19) określono jedynie skutki związane z rozwiązaniem umowy pozostającym w bezpośrednim związku z wybuchem epidemii wirusa SARS-CoV-2. Jeżeli zatem w jakikolwiek sposób – jednak zawsze z inicjatywy strony – dojdzie do rozwiązania umowy, stosownie do przepisów ustawy o COVID-19 przedsiębiorca świadczący usługi hotelarskie zobowiązany będzie zwrócić wpłacone mu przez klienta środki. Ustawowy termin na dokonanie zwrotu to 180 dni, które należy liczyć od dnia skutecznego rozwiązania umowy. Za dzień skutecznego rozwiązania umowy należy co do zasady uznać ten dzień, w którym do drugiej strony dotarło oświadczenie skutkujące rozwiązaniem umowy w taki sposób, że mogła się z nim zapoznać. Warto podkreślić, że obowiązek zwrotu otrzymanej zapłaty wynika również z przepisów Kodeksu cywilnego. Zgodnie bowiem z art. 495 § 1 Kodeksu cywilnego „Jeżeli jedno ze świadczeń wzajemnych stało się niemożliwe wskutek okoliczności, za które żadna ze stron odpowiedzialności nie ponosi, strona, która miała to świadczenie spełnić, nie może żądać świadczenia wzajemnego, a w wypadku, gdy je już otrzymała, obowiązana jest do zwrotu według przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu”. Wykonanie usługi hotelarskiej jest przykładem świadczenia niemożliwego z przyczyn natury prawnej w okresie, w którym obowiązuje zakaz wykonywania tego rodzaju usług. Nawet zatem w sytuacji, gdy nie dojdzie do rozwiązania umowy o świadczenie usług hotelarskich, klient może domagać się zwrotu kwot wpłaconych tytułem umowy o świadczenie usług hotelarskich.

ŚWIAT HOTELI: luty-marzec 2020
> kliknij, aby się zapoznać się z pełnym wydaniem <

W przepisach ustawy o COVID-19 zastrzeżono, że rozwiązanie umowy nie jest skuteczne wówczas, gdy gość wyrazi zgodę na otrzymanie vouchera umożliwiającego skorzystanie z usług hotelarskich danego przedsiębiorcy w ciągu roku od dnia, w którym miało być zrealizowane pierwotnie uzgodnione i opłacone już świadczenie. Sposób, w jaki określono ważność vouchera powoduje, że w praktyce czas, przez jaki może być zrealizowany, ulegnie skróceniu o okres, w jakim jego ważność będzie pokrywała się z ograniczeniami w przemieszczaniu się i ograniczeniami w zakresie możliwości świadczenia usług związanych z obiektami hotelarskimi.

Tak ukształtowana regulacja powoduje, że właściciel obiektu hotelarskiego w oparciu o przepisy ustawy o COVID-19 może albo złożyć oświadczenie o rozwiązaniu umowy albo o rozwiązaniu umowy z jednoczesną ofertą skorzystania z vouchera. Propozycja ta powinna mieć postać oferty ważnej przez określony czas – w ten sposób przedsiębiorca będzie mógł jednoznacznie określić – w zależności od decyzji gościa – albo datę ważności vouchera albo termin zwrotu otrzymanej zapłaty za usługę.

Oświadczenie o rozwiązaniu umowy może złożyć nie tylko przedsiębiorca prowadzący obiekt hotelarski, ale również gość. Nie ma on natomiast możliwości skutecznego doprowadzenia – inaczej niż przez złożenie niewiążącej propozycji – do wydania mu przez przedsiębiorcę vouchera umożliwiającego skorzystanie z usługi hotelarskiej w przyszłości.

Wydaje się, że nie jest wykluczone zastosowanie przez strony umowy rozwiązań korzystniejszych dla gościa, polegających np. na wprowadzeniu dłuższego okresu ważności vouchera. Nie można natomiast zaoferować gościowi vouchera o krótszym okresie ważności niż określony ustawą. Chociaż z przepisów ustawy o COVID-19 nie wynika wprost, że podane w niej warunki mają charakter minimalny, to wydaje się jednak, że omawiany przepis ma na celu przede wszystkim ochronę praw klienta (co istotne, zarówno klienta będącego konsumentem jak i przedsiębiorcą). Z tego punktu widzenia wydaje się, że proponowane przez przedsiębiorców prowadzących obiekty hotelarskie warunki wykorzystania vouchera nie mogą być mniej korzystne niż wynikające z analizowanego przepisu. Nie ma też przeciwwskazań do zastosowania innego rozwiązania korzystniejszego i akceptowanego przez klienta, a polegającego np. na zmianie terminu pierwotnie ustalonej rezerwacji.

Wydaje się, że zastosowanie opisanych wyżej mechanizmów może spowodować konieczność korekt rozliczeń podatkowych związanych z daną umową o świadczenie usług hotelarskich zarówno w podatku dochodowym od osób fizycznych (odpowiednio również w podatku dochodowym od osób prawnych), jak i w podatku od towarów i usług (VAT).

Co do zasady w przypadku podatku dochodowego, jeżeli gość dokonuje wpłaty zaliczki na poczet przyszłej usługi hotelarskiej, to obowiązek podatkowy związany z otrzymaniem tej zaliczki powstaje dopiero w momencie wykonania usługi hotelarskiej. Co istotne, z punktu widzenia przedsiębiorcy prowadzącego obiekt hotelarski usługa hotelarska jest wykonana nie tylko wówczas, gdy klient faktycznie korzystał z usługi, ale również wówczas gdy w ustalonym okresie (okresie rezerwacji) miał zapewnioną taką możliwość. Jako zaliczki nie kwalifikuje się jednak wpłaty o charakterze bezzwrotnym. Jeżeli zatem zgodnie z zawartą umową klient nie może liczyć na zwrot wpłaconych środków, wówczas przedsiębiorca, który otrzymał taką wpłatę, uzyskuje przychód podatkowy podlegający opodatkowaniu już w okresie, w którym został otrzymany. Co do zasady, to samo odnosi się do sytuacji uregulowania z góry całej opłaty za usługę hotelarską (przy czym granica między zaliczką a zapłatą całego wynagrodzenia jest cienka i na tym tle często powstają wątpliwości). W przypadku natomiast podatku VAT, otrzymanie zaliczki – inaczej niż w przypadku podatku dochodowego – jest równoznaczne z powstaniem obowiązku podatkowego. Podatek VAT w związku z otrzymaną zaliczką powinien być zatem rozliczony w okresie rozliczeniowym obejmującym miesiąc otrzymania wpłaty. To samo dotyczy sytuacji, gdy przed wykonaniem usługi hotelarskiej otrzymano całość należnej zapłaty.

W przypadku, gdy strony umowy o świadczenie usług hotelarskich w związku z przepisami ustawy o COVID-19 postanowią rozwiązać umowę, co będzie skutkowało obowiązkiem zwrotu przez przedsiębiorcę prowadzącego obiekt hotelarski otrzymanego wynagrodzenia (zapłaty lub zaliczki), konieczna będzie zatem odpowiednia korekta dokonanych rozliczeń podatkowych w podatkach dochodowych oraz w podatku VAT.

Wydaje się, że konieczność dokonania korekt powstanie również wówczas, gdy klientowi zostanie wydany voucher. Zasady opodatkowania sprzedaży voucherów są bowiem nieco inne od przedstawianych wyżej. W świetle wydawanych interpretacji podatkowych w przypadku zapłaty za wydanie vouchera do powstania przychodu dochodzi dopiero w momencie wykonania usługi lub wraz z upływem terminu, w którym voucher mógł być wykorzystany. Jeżeli zatem pierwotnie klient zapłacił pełną cenę za usługę hotelarską (a nie zaliczkę), to przedsiębiorca ewidencjonował przychód wraz z otrzymaniem zapłaty. W takiej sytuacji zmiana umowy przez wydanie vouchera w miejsce spełnienia pierwotnie określonego, konkretnego świadczenia spowoduje, że ta sama wpłata powinna być traktowana tak samo jak zaliczka. Tym samym za uzasadnione można uznać dokonanie stosownej korekty przez odpowiednie pomniejszenie przychodu w miesiącu, w którym został on rozliczony. Jeżeli natomiast wpłata dokonana przez klienta miała charakter zaliczki, wówczas sposób rozliczenia podatku dochodowego co do zasady nie ulegnie zmianie (w obu przypadkach przychód powstanie dopiero z momentem wykonania usługi lub upływu terminu na jej wykonanie). W każdy przypadku – niezależnie czy wpłatę klienta należy zakwalifikować jako zaliczkę, przedpłatę czy zadatek – obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług powstaje z chwilą otrzymania zapłaty. W takiej sytuacji korekta w zakresie podatku VAT wydaje się zbędna.

Wprowadzone ustawą o COVID-19 rozwiązania dotyczące wykonywania umów o świadczenie usług hotelarskich nie wydają się rewolucyjne. Również bez tych regulacji istniałyby podstawy do rozwiązania zawartych umów, a przedsiębiorcy mogliby oferować swoim klientom vouchery.

Autorem tekstu jest Michał Stawiński, adwokat
kancelaria prawna BSO Prawo & Podatki

Kontakt do Kancelarii:
www: https://bso-group.com
FB: https://www.facebook.com/BSO-Prawo-Podatki-Outsourcing-340804758406/
LN: https://www.linkedin.com/company/bso-prawo-podatki-ksiegowosc-wroclaw/

© BROG B2B Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k.
Dalsze rozpowszechnianie powyższego materiału jest zabronione.

Opublikowano: 27.04.2020
Aktualizacja: 28.04.2020