UOKiK proponuje zmiany w prawie antymonopolowym

UOKiK zaproponował nowelizację ustawy, której celem jest przede wszystkim zwiększenie skuteczności działań Urzędu w zakresie kontroli koncentracji oraz zwalczania porozumień ograniczających konkurencję.
Jedna z propozycji zmian dotyczy wprowadzenia dwuetapowego postępowania w sprawach z zakresu koncentracji podmiotów gospodarczych. Obecnie, niezależnie od stopnia skomplikowania sprawy, postępowanie powinno zakończyć się w ciągu dwóch miesięcy. Do tego czasu nie wlicza się jednak oczekiwania na odpowiedzi przedsiębiorców, dlatego transakcje wymagające szczegółowych analiz trwają zazwyczaj dłużej. Zgodnie z postulatem Urzędu sprawy łatwe i niebudzące wątpliwości z punktu widzenia ograniczenia konkurencji powinny zakończyć się w ciągu 30 dni. Bardziej skomplikowane trwałyby cztery miesiące.

– Umożliwi to na przyspieszenie rozpatrywania spraw prostych, a jednocześnie pozwoli skupić się nam na sprawach trudniejszych, bardziej wymagających i mogących mieć negatywny wpływ na rynek – mówi Prezes UOKiK Małgorzata Krasnodębska-Tomkiel.

Rozwiązaniem korzystnym dla profesjonalnych uczestników rynku będzie także wprowadzenie tzw. competition concern. Oznacza to, że w trakcie prowadzonego postępowania – w sprawach skomplikowanych i takich, gdzie nie będzie możliwe wydanie zgody na transakcję – Urząd będzie informował przedsiębiorcę o swoich zastrzeżeniach. Dzięki temu, jeszcze w toku trwającego postępowania będzie on znał potencjalne rozstrzygnięcie i pod tym kątem podejmował decyzje biznesowe.

Zmian wymagają również sposoby wykrywania niedozwolonych porozumień. W tym celu Urząd proponuje usprawnienie programu łagodzenia kar leniency, który umożliwia uczestnikowi niedozwolonego porozumienia uniknięcie lub obniżenie sankcji finansowej w zamian za współpracę z Urzędem i dostarczenie informacji na temat zmowy. W polskim prawie obowiązuje on od 2004 roku. Dotychczas do UOKiK wpłynęło 35 takich powiadomień. Dlatego niezbędna jest zmiana, która zachęciłaby przedsiębiorców do współpracy z Urzędem. Obecnie tylko podmiot, który jako pierwszy poinformuje Urząd o niedozwolonych praktykach może liczyć na całkowite zwolnienie z kary – pozostali na obniżenie sankcji. Zgodnie z propozycją Urzędu, przedsiębiorca, który złoży wniosek leniency jako drugi lub kolejny, będzie mógł uzyskać dodatkowe obniżenie kary, jeśli poinformuje Urząd o innej zmowie, której również był uczestnikiem. W tej drugiej sprawie będzie ponadto miał status pierwszego wnioskodawcy.

Warte rozważenia jest również wprowadzenie do polskiego prawa antymonopolowego innych, nowych rozwiązań. Przykładem jest dobrowolne poddanie się karze. Urząd mógłby zaproponować taką możliwość, o ile pozwolą na to okoliczności danej sprawy. Przedsiębiorca będzie miał możliwość przyjęcia tej propozycji w zamian za obniżenie kary o 10 proc. Tym samym postępowanie skończy się szybciej niż w normalnym trybie. Od dobrowolnego poddania się karze nie byłoby odwołania do sądu.

Sprawnemu przywróceniu konkurencji służyłyby z kolei tzw. środki zaradcze (ang. remedies). Ich głównym celem nie jest karanie, lecz poprawa sytuacji na rynku. W decyzji Prezes Urzędu mogłaby wskazać, jakie działania ma podjąć przedsiębiorca w celu usunięcia skutków naruszenia.

Ponadto w skuteczniejszej walce z niedozwolonymi porozumieniami pomóc może nakładanie kar finansowych na osoby fizyczne odpowiedzialne za działania niezgodne z prawem. W tej chwili możliwe jest nałożenie na nie sankcji w innych przypadkach – np. niezgłoszenia zamiaru koncentracji czy wprowadzenia UOKiK w błąd, udzielenia nierzetelnych informacji lub ich braku.

Propozycje Urzędu będą dyskutowane ze wszystkimi zainteresowanymi stronami – przede wszystkim ze środowiskiem przedsiębiorców oraz reprezentujących ich prawników.