Idealnie przejrzysty kieliszek, porcelana bez zacieków i sztućce lśniące w restauracyjnym świetle. Za tym pozornie oczywistym efektem stoi nie tylko profesjonalna zmywarka i odpowiednio dobrana chemia. Jest jeszcze jeden bohaterka, o którym w gastronomii mówi się zdecydowanie za rzadko: woda. A właściwie jej jakość. Choć wygląda niewinnie, potrafi być jednym z najbardziej kosztownych przeciwników restauracyjnego zaplecza.

Kieliszek prawdę ci powie
Wyobraźmy sobie elegancką restaurację ze starannie dobranym winem i uprzejmym kelnerem opowiadającym o pochodzeniu trunku. Czar pryska, gdy gość zauważa delikatne smugi, mleczny nalot czy kilka zaschniętych kropli. Niby drobiazg, ale bardzo istotny. W gastronomii detale mają ogromne znaczenie. Zwłaszcza te, które goście mogą zobaczyć, dotknąć lub poczuć. Dlatego restauratorzy inwestują w piękną zastawę, wysokiej jakości szkło i profesjonalne systemy myjące. Problem w tym, że nawet najlepsza zmywarka nie będzie pracowała optymalnie, jeśli zostanie pozbawiona jednego z podstawowych warunków skutecznego działania: odpowiednio przygotowanej wody. A woda, jak wiadomo, wodzie nierówna.

Twardy zawodnik na gastronomicznym zapleczu
Twarda woda nie jest niczym niezwykłym. W wielu regionach Polski stanowi codzienność, z którą mierzą się zarówno gospodarstwa domowe, jak i profesjonalne kuchnie. Zawiera rozpuszczone związki wapnia i magnezu, które podczas podgrzewania mogą wytrącać się w postaci osadu. To właśnie dobrze znany kamień, widoczny na dnie czajnika, armaturze łazienkowej czy ekspresie do kawy. W restauracji skala problemu jest zupełnie inna. Profesjonalna zmywarka potrafi wykonać dziesiątki, a nawet setki cykli mycia dziennie. Każdy z nich oznacza kontakt z wodą, wysoką temperaturą i detergentami. Jeśli woda jest zbyt twarda, kamień stopniowo osadza się na grzałkach, w bojlerach, przewodach i elementach odpowiedzialnych za rozprowadzanie wody. Początkowo trudno to zauważyć. Zmywarka przecież działa, naczynia wracają do obiegu, a personel wykonuje swoje obowiązki. Z czasem jednak pojawiają się pierwsze sygnały ostrzegawcze. Szkło traci przejrzystość, na talerzach pozostają zacieki, urządzenie wymaga częstszej konserwacji, a efekty mycia przestają być tak powtarzalne jak wcześniej. To trochę jak z samochodem, który od dawna prosi się o przegląd. Można ignorować pierwsze objawy, ale rachunek za zaniedbania prędzej czy później się pojawi.
Kamień, który zjada marżę
W gastronomii o kosztach mówi się dziś bardzo dużo. Restauratorzy analizują food cost, koszty pracy, ceny energii, czynsze i marże na poszczególnych pozycjach menu. Tymczasem część pieniędzy potrafi znikać w procesach, które na pierwszy rzut oka nie mają wiele wspólnego z rentownością. Jednym z nich jest właśnie mycie naczyń.
Warstwa kamienia osadzająca się na elementach grzewczych utrudnia przekazywanie ciepła. Urządzenie może potrzebować więcej energii, aby osiągnąć odpowiednią temperaturę. Zanieczyszczenia w układzie wodnym mogą natomiast ograniczać skuteczność płukania i pogarszać rezultaty mycia. Do tego dochodzi chemia. Twardość wody wpływa na działanie detergentów, dlatego niewłaściwie dobrane środki lub ich dozowanie mogą prowadzić do zwiększonego zużycia preparatów i konieczności ponownego mycia naczyń. A przecież każda dodatkowa porcja detergentu, każdy niepotrzebny cykl i każda minuta poświęcona na ręczne polerowanie szkła to koszt. Warto przy tym pamiętać, że straty nie ograniczają się do rachunków za media. Zakamienione urządzenie jest bardziej narażone na problemy eksploatacyjne, a nieplanowana awaria w godzinach największego ruchu może zaburzyć pracę całej restauracji.

Mamy wpływ na jakość wody
Na szczęście jakość wody nie musi pozostawać poza kontrolą restauratora. Współczesna gastronomia dysponuje rozwiązaniami, które pozwalają dopasować jej parametry do potrzeb profesjonalnych urządzeń. Podstawą jest rozpoznanie problemu. Badanie twardości wody nie wymaga skomplikowanych procedur. Można je przeprowadzić za pomocą prostych testerów lub zlecić profesjonalną analizę. Warto pamiętać, że znaczenie mają również inne parametry, między innymi zawartość żelaza, manganu, soli mineralnych czy zanieczyszczeń mechanicznych. Dopiero na tej podstawie można dobrać właściwy sposób uzdatniania.
Zmiękczacze ograniczają zawartość jonów wapnia i magnezu odpowiedzialnych za powstawanie kamienia. Filtry mechaniczne zatrzymują zanieczyszczenia, które mogłyby przedostać się do wnętrza urządzenia. Z kolei systemy odwróconej osmozy pozwalają znacząco ograniczyć zawartość rozpuszczonych minerałów, co jest szczególnie istotne w przypadku mycia delikatnego szkła i uzyskiwania efektu bez zacieków.
Nie istnieje jednak jedno uniwersalne rozwiązanie dla wszystkich lokali. Inne wymagania będzie miała niewielka kawiarnia, inne restauracja fine dining, a jeszcze inne hotel obsługujący kilkuset gości dziennie. Dlatego producenci profesjonalnych systemów myjących, tacy jak Winterhalter, coraz większą wagę przykładają do kompleksowego podejścia do procesu mycia. Obejmuje ono nie tylko dobór zmywarki, lecz także odpowiedniej chemii, technologii uzdatniania wody oraz parametrów pracy urządzenia.
Mniej polerowania, więcej gościnności
Jest jeszcze jeden aspekt, którego nie sposób pominąć: komfort pracy personelu. Ręczne polerowanie kieliszków należy do tych czynności, które potrafią pochłaniać zaskakująco dużo czasu. Szczególnie w restauracjach z rozbudowaną kartą win, hotelowych barach czy lokalach organizujących przyjęcia i bankiety. Wystarczy wyobrazić sobie kilkaset kieliszków, które po zakończonym wydarzeniu trzeba ponownie przygotować do serwisu. Jeśli szkło wychodzi ze zmywarki z zaciekami, pracownicy muszą poświęcić dodatkowe minuty na jego poprawianie. A czasami cały proces mycia trzeba powtórzyć. Odpowiednio dobrane uzdatnianie wody, połączone z profesjonalną technologią mycia, pozwala ograniczyć, a w przypadku właściwie skonfigurowanych systemów do szkła nawet wyeliminować konieczność ręcznego polerowania. To jedna z tych zmian, których gość prawdopodobnie nigdy nie zauważy. Zauważy natomiast sprawniejszą obsługę, szybciej podane wino i kelnera, który ma czas na rozmowę, zamiast znikać na zapleczu z kolejną partią kieliszków. W ten sposób technologia może wspierać gościnność – poprzez uwalnianie personelu od powtarzalnych czynności, które nie wymagają ludzkiej kreatywności, empatii ani doświadczenia.

Profilaktyka zamiast kosztownej niespodzianki
Nawet najbardziej zaawansowana technologia wymaga jednak odpowiedniej eksploatacji. Regularne czyszczenie filtrów, kontrolowanie stanu ramion myjących, uzupełnianie soli regeneracyjnej w urządzeniach, które jej wymagają, oraz sprawdzanie parametrów wody powinny należeć do codziennych standardów pracy zaplecza.
Podobnie jest z odkamienianiem. Jego częstotliwość należy dostosować do jakości wody, intensywności użytkowania i zaleceń producenta. W profesjonalnej gastronomii nie warto eksperymentować z przypadkowymi preparatami ani traktować konserwacji jako zadania, które można odkładać bez końca. Coraz większą rolę odgrywa również profesjonalne wsparcie serwisowe. Regularne przeglądy pozwalają ocenić kondycję urządzenia, sprawdzić działanie systemów uzdatniania i wychwycić nieprawidłowości, zanim doprowadzą do poważniejszych problemów.
To podejście bliskie filozofii rozwijanej przez Winterhalter, w której profesjonalne mycie oznacza współpracę technologii, chemii, odpowiednio przygotowanej wody oraz specjalistycznego doradztwa. Celem nie jest przecież samo usuwanie zabrudzeń, ale zapewnienie powtarzalnego efektu przy możliwie racjonalnym zużyciu zasobów.
Najlepsze rozwiązania są niewidoczne
W gastronomii coraz częściej doceniamy rozwiązania, które działają dyskretnie. Nie wymagają nieustannej uwagi managera, nie komplikują pracy zespołu i nie stają się źródłem kolejnych problemów do rozwiązania. Dobrze przygotowana woda doskonale wpisuje się w tę filozofię. Nie jest spektakularną inwestycją, którą można pochwalić się w mediach społecznościowych. Nie przyciągnie gości tak jak nowa karta koktajli, designerskie wnętrze czy autorski deser. A jednak wpływa (nomen omen) na wszystkie te elementy pośrednio: na estetykę serwisu, trwałość wyposażenia, sprawność pracy i przewidywalność kosztów.
Odpowiednie uzdatnianie wody wpisuje się w trzy szczególnie ważne kierunki rozwoju współczesnej gastronomii: ekonomię, ekologię i ergonomię. Pozwala ograniczać niepotrzebne zużycie energii, detergentów i wody wynikające z nieskutecznego mycia, zmniejszać ryzyko awarii oraz oszczędzać czas personelu. Nie oznacza to, że każda restauracja potrzebuje najbardziej rozbudowanego systemu filtracji. Potrzebuje rozwiązania dobranego do rzeczywistych warunków i skali działalności. Kiedy następnym razem gość uniesie do światła idealnie przejrzysty kieliszek, prawdopodobnie pomyśli o kolorze wina, jego aromacie i przyjemności degustacji. I bardzo dobrze. Nie musi wiedzieć, ile technologii, wiedzy i troski o szczegóły kryje się za tym prostym gestem.
Tekst powstał we współpracy z Winterhalter Polska.

© BROG B2B Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k.
Dalsze rozpowszechnianie powyższego materiału jest zabronione.
Redaktorka Naczelna Nowości Gastronomiczne, redaktor Horecanet.pl, współorganizatorka Forum Rynku Gastronomicznego Food Business Forum® i Spa i Wellness Business Forum®.
Absolwentka dziennikarstwa i komunikacji społecznej na Uniwersytecie Warszawskim. Z wydawnictwem BROG B2B związana od 2018 roku. Pełni funkcję redaktor naczelnej Nowości Gastronomicznych oraz redaktor portalu Horecanet.pl.
Współorganizuje najważniejsze wydarzenie dla branży gastronomicznej Food Business Forum. Odpowiada za dobór tematów dyskusji oraz podnoszenie jakości wydarzenia pod kątem merytorycznym.
Dba także o różnorodność panelistów i prelegentów. Przeprowadziła wywiady m.in. z Karolem Okrasą, Arturem Jarczyńskim czy Andreą Camastrą. Prywatnie szczęśliwa żona, mama Alberta, fanka czekolady i dobrej kuchni, miłośniczka zumby, literatury grozy i Justina Timberlake’a. Chętnie sięga po filmy dokumentalne, biografie oraz książki i produkcje oparte na faktach.






